Vleermuizen in het fort
In het fort komen heel wat verschillende vleermuissoorten elk jaar overwinteren en het fort is dan ook een van de belangrijkste vleermuizenreservaten van het land. Helaas zijn vleermuizen een bedreigde diersoort. Het is daarom van belang om hen gunstige omstandigheden te geven om in alle rust te kunnen overwinteren. Ben je benieuwd welke soorten precies overwinteren in het fort? Dat lees je op deze pagina.
Vleermuizen-infoavonden
Wil je meer leren over de verborgen wereld van onze nachtelijke bewoners? Tijdens onze infoavonden ontdek je alles over hun leefwijze en het belang van het fort als winterverblijf.
Vleermuizen in huis
Onverwacht bezoek gekregen op zolder of in je spouwmuur? Alle vleermuizen zijn wettelijk beschermd en veroorzaken geen schade aan je huis. Laat ze dus altijd ongestoord zitten en ontdek hier wat je het beste kunt doen.
Myotis Nattereri
Franjestaart
De Franjestaart is qua grootte vergelijkbaar met een muis en heeft een trage, wendbare vlucht. Daardoor kan ze zelfs spinnen rechtstreeks uit hun web plukken. Haar favoriete jachtterrein is bosgebied.
Koning van het fort
Het Fort van Oelegem is een cruciaal overwinteringsgebied voor de Franjestaart. Ze vormt een van de grootste populaties in het fort en vindt in de rustige gangen een veilige plek om de koudste maanden door te komen.
Herkenning in de winter
Omdat ze gevoelig zijn voor temperatuurschommelingen, kruipen ze diep weeg in spleten en afwateringsgangen. Je herkeent ze aan hun roze snuit en lange oren waarvan de punt naar buiten krult.
Myotis Daubentonii
Watervleermuis
Deze kleine vleermuis weegt weinig, maar heeft een spanwijdte tot 20 cm. Ze vliegt circa 40 minuten na zonsondergang uit om vlak boven open water op insecten te jagen. De fortgracht is voor haar een echt paradijs.
Een vaste gast
De Watervleermuis is al erg lang een van de meest vertrouwde bewoners van Fort Oelegem. Het fort en de omliggende antitankgracht vormen voor hen dan ook het ideale jachtterrein.
Herkenning in de winter
Tijdens hun winterslaap zoeken ze liefst de diepere, warmere delen van het fort op. Je herkent ze aan de opvallend grote, behaarde achterpoten, een roze snuit en korte, donkere oren.
Myotis Emarginatus
Ingekorven vleermuis
De ingekorven vleermuis is een zeldzame, middelgrote soort met en spanwijdte van 22 tot 27 cm. Vlaanderen vormt de noordgrens van hun leefgebied, waar ze vooral bos en kleinschalige landschappen opzoeken.
Sterke terugkeer
Na een flinke achteruitgang neemt e soort in het fort gelukkig weer toe: van 15 overwinteraars in de jaren ’90 tot 175 in 2019. Ze zijn helaas wel extreem gevoelig voor menselijke verstoring en nachtelijk licht.
Herkenning in de winter
Tijdens de wintertellingen vallen ze op doordat ze vrij aan het plafond hangen, vaak gezellig in groepjes. Je herkent ze aan hun warrige vacht en oren die recht naar beneden hangen.
Myotis Mystacinus
Baardvleermuis
Qua grootte is de Baardvleermuis vergelijkbaar met de Watervleermuis. Ze verkiest een bosrijke omgeving als leefgebied, waar ze graag boven beschutte bospaden op insecten jaagt.
Stabiele bewoner
In Fort Oelegem is de Baardvleermuis een vaste gast. Het fort biedt de ideale beschutting om de wintermaanden veilig en ongestoord door te komen.
Herkenning in de winter
Deze soort is redelijk goed bestand tegen kou en slaapt meestal in de koudere fortdelen nabij de ingang of in lokalen met open ramen. Je herkent ze aan hun donkere, muisachtige snoet en hoekige oortjes.
Pipistrellus pipistrellus
Gewone dwergvleermuis
Dit is de kleinste en meest algemene vleermuis van Vlaanderen. Ze woont vrijwel uitsluitend in en rond huizen, weggestopt onder dakpannen of in spouwmuren. Ze jaagt ’s avonds vaak rond straatverlichting.
Zeldzame fortgast
Hoewel je ze in vrijwel elke tuin of stad ziet, zijn het geen grote fortliefhebbers. Als winterverblijf verkiezen ze meestal gewone woningen boven een oud fort, waardoor je ze hier minder vaak aantreft.
Herkenning in de winter
Als ze toch in het fort overwinteren, doen ze dat in kleine groepjes in de meest droge lokalen. Ze kruipen daar zo ondiep mogelijk weg in hele smalle spleten in de muren.
Plecotus auritus
Gewone grootoorvleermuis
Een opvallende verschijning met reusachtige oren die tot wel 3/4 van haar lichaamslengte groot kunnen zijn. Ze vliegen langzaam en behendig tussen bomen door om insecten rechtstreeks van bladeren te plukken.
Exclusieve bezoeker
In de bossen rondom het fort komen ze regelmatig voor, maar in de fortgangen zelf overwinteren er jaarlijks slechts enkele exemplaren. Dat maakt ze tot een hele exclusieve winterbezoeker.
Herkenning in de winter
Tijdens hun slaap vouwen ze hun gigantische oren helemaal weg onder hun vleugels, waardoor enkel nog een dun ‘oorschildje’ uitsteekt. Daarnaast herken je ze aan hun hele korte, knobbelige snuit.
MYOTIS EMARGINATUS
Ingekorven vleermuis
Dit is een middelgrote soort met een spanwijdte van 22 tot 27 cm. De Ingekorven vleermuis is een vrij zeldzame vleermuis waarvan de aantallen enkele decennia geleden fors achteruit gingen. De laatste jaren nemen die aantallen in Vlaanderen en in het fort geleidelijk terug toe: van 15 over-winteraars begin de jaren 1990 tot 175 in februari 2019. Vlaanderen vormt de meest noordelijke grens van het verspreidingsgebied van deze vleermuis. Ze zoekt er voornamelijk kleinschalige cultuurlandschappen en bos op. Deze soort is zeer gevoelig aan verstoring, zowel klimatologische als menselijke (ook aan nachtelijke verlichting).
Tijdens de wintertellingen is de Ingekorven vleermuis vooral te herkennen aan de vrije hangwijze (aan het plafond). De oren hangen recht naar beneden en de vacht is erg warrig. Deze soort overwintert ook vaak in groepjes.
MYOTIS DAUBENTONII
Watervleermuis
Deze kleine vleermuis meet van kop tot staart slechts een 5 cm, maar ze heeft wel een spanwijdte tot 20 cm. Ze jaagt op insecten boven open wateroppervlak zonder waterplanten. Gemiddeld 40 minuten na zonsondergang vliegt ze uit. De fortgracht en de antitankgracht vormen er een ideaal jachtterrein voor. De Watervleermuis was lange tijd de meest voorkomende soort op het fort. Momenteel vertegenwoordigt ze zowat 1/3 van alle overwinterende vleermuizen. In de winter van 2018-2019 werden 509 exemplaren geteld.
Tijdens de wintertellingen is de Watervleermuis te herkennen aan de grote behaarde poten, de meestal roze snuit en de korte donkere oren. Het dier is tamelijk goed bestand tegen temperatuurschommelingen, maar het vertoeft toch liever iets dieper en warmer in het fort.
MYOTIS MYSTACINUS
Baardvleermuis
Deze vleermuis is ongeveer even groot als de Watervleermuis en lijkt er sterk op. Ze verkiest een bosrijke omgeving als leefgebied waar ze graag boven bospaden op insecten jaagt. Ook deze soort komt redelijk talrijk voor in het fort: 138 dieren in februari 2019.
Tijdens de wintertellingen is de Baardvleermuis vooral te herkennen aan de donkere tot zwarte muisachtige snoet (al kan de snoet van een jonge Watervleermuis er ook zo uitzien!), de hoekige oren en de kleine achter-poten. Deze soort is nogal goed bestand tegen temperatuurschomme-lingen en ze slaapt meestal in het koudere fortdeel nabij de ingang of in gangen en lokalen met open ramen.
MYOTIS NATTERERI
Franjestaart
Deze vleermuis is qua grootte vergelijkbaar met de Watervleermuis en de Baardvleermuis. Bosgebied is haar favoriete biotoop. Haar vlucht is langzaam, wat precisievangsten zoals spinnen uit een web plukken mogelijk maakt. Ze vliegt op 1.5 tot 6 m hoogte. De Franjestaart is momenteel de meest voorkomende soort op het fort. Ze vertegenwoordigt ruim 40% van alle overwinterende vleermuizen (627 exemplaren begin 2019).
Tijdens de wintertellingen is de Franjestaart vooral te herkennen aan de roze, varkensachtige snoet en de langere, lichtdoorlatende oren waarvan de tip naar buiten gekruld is. Deze soort is gevoeliger aan temperatuur- en vochtigheidsschommelingen en kruipt daarom diep weg in spleten of overwintert in de afwateringsgangen.
PLECOTUS AURITUS
Gewone grootoorvleermuis
Deze soort is qua grootte vergelijkbaar met de ingekorven vleermuis. Het opvallendste kenmerk bij dit dier zijn de gigantische oren. Ze kunnen tot 3/4 van de lichaamslengte groot zijn. Gewone grootoorvleermuizen kunnen in heel uiteenlopende biotopen terechtkomen, zowel in tuinen als in beboste gebieden. Ze vliegen met een langzame vlucht op 2 tot 7 m hoogte, waarbij ze vlot tussen boomtakken doorgeraken en ze insecten van de bladeren plukken. Gedurende de winter 2018-2019 overwinterden een vijftal grootoren in het fort.
Tijdens de wintertellingen plooien de dieren hun grote oren weg onder hun vleugels. Wel is de typische tragus (oorschildje) dan nog zichtbaar, wat de indruk geeft van een dun oortje. Naast de uit de kluiten gewassen oren zijn ze ook herkenbaar aan de zeer korte knobbelige snuit.
PIPISTRELLUS PIPISTRELLUS
Gewone dwergvleermuis
Dit is de kleinste en meest talrijke vleermuis van Vlaanderen. De kop-romplengte bedraagt zelden meer dan 5 cm, maar de spanwijdte loopt op tot ongeveer 20 cm. De rugvacht is grijsbruin tot roodbruin en de oortjes zijn donkerbruin tot zwart. Deze soort vind je regelmatig in tuinen en zelfs in steden en je kan ze vaak jagend bij lantaarnpalen zien. De Gewone dwergvleermuis komt evengoed in zeer veel andere biotopen aan haar trekken. Waar de meeste andere soorten in de zomer holle bomen bewonen verblijft deze vleermuis vrijwel uitsluitend in huizen, onzichtbaar weggestoken onder dakpannen, achter gevelbekleding of in spouwmuren. Ze vliegt een 10-tal minuten na zonsondergang uit, op 1 to t 15 m hoogte.
Tijdens de wintertellingen zijn ze in het fort steeds te vinden in smalle spleten in de meest droge lokalen, waar ze zeer ondiep en meestal in kleine groepen slapen. Gedurende de winter 2018-2019 werden 10 exemplaren geteld. Dat is voor zo’n algemene soort erg weinig, maar het is dan ook een soort die eerder gewone huizen dan forten opzoekt als winterverblijf.
Vleermuizen in huis
Soms komen vleermuizen in de zomer de dag doorbrengen op sommige plaatsen in huis, zoals zolders of spouwmuren. Laat deze diertjes hier rustig doen, ze doen namelijk geen enkele schade aan je huis. Heb je vleermuizen in je huis en wil je er meer over weten? Klik dan op de knop hieronder.
